Książki

Opracowanie haseł:

Ewa Kołodziejek, Danuta Krzyżyk, Aldona Skudrzyk, Barbara Sobczak

Od Autorek:

Od 1 stycznia 2026 roku wszedł w życie 11 zmian dotyczących łącznej i rozdzielnej pisowni wyrazów oraz stosowania wielkiej litery, sformułowanych przez Radę Języka Polskiego na mocy Ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim. Zmiany te są efektem prowadzonych przez Radę Języka Polskiego obserwacji zwyczaju językowego Polaków i badań współczesnych tekstów pisanych.

Dokonane zmiany nie są rewolucyjne, lecz stanowią naturalny etap w rozwoju norm językowych. Ich celem jest uproszczenie i ujednolicenie reguł ortograficznych w obrębie zasady konwencjonalnej, opartej na społecznej umowie. Nie naruszają one tożsamości polszczyzny ani w jej rozwoju historycznym, ani w związkach morfologicznych, lecz wynikają z potrzeby dostosowania pisowni do uzusu językowego, który zmienia się wraz z ewolucją kultury, technologii i sposobów komunikacji. Nowe reguły redukują niejednoznaczności, eliminują trudne do uzasadnienia wyjątki, porządkują zasady, które sprawiały trudności w nauczaniu i codziennej praktyce językowej. Pokazują też, że język żyje i zmienia się razem z nami.

Niniejszy słownik ma pomóc użytkownikom w opanowaniu nowych reguł, dlatego zawiera przede wszystkim słownictwo ilustrujące wprowadzone zmiany. W odniesieniu do nowej reguły w zakresie pisowni partykuły nie z przymiotnikami i przysłówkami podajemy potencjalne, choć nie zawsze rozpowszechnione formy stopnia wyższego i najwyższego. Uwzględniamy też tylko formy stopnia najwyższego, w których cząstka naj- występuje po nie. Ponadto obok haseł obrazujących nową zasadę łącznej pisowni nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym podane są przykłady pisowni rozłącznej tych części mowy w sytuacji, gdy sygnalizowane jest jednocześnie zaprzeczenie i przeciwstawienie, np. nie czarne, ale białe, albo gdy wyrażany jest stan pośredni między dwiema cechami, np. nie młody, ale nie stary. W słowniku umieszczono też hasła ilustrujące bezwyjątkową łączną pisownię nie z imiesłowami przymiotnikowymi. Zapis zamieszczonych w słowniku nazw geograficznych jest zgodny z obowiązującymi regułami ortograficznymi. Podkreślamy to, gdyż zdarzają się opracowania specjalistyczne, których autorzy proponują inne rozstrzygnięcia. W artykułach hasłowych obrazujących pisownię nazw własnych wszystkie warianty pisowni zostały zaznaczone wytłuszczoną czcionką.

Hasła ułożone są alfabetycznie. Właściwą część słownika poprzedza wykaz zmienionych zasad pisowni polskiej. Mamy nadzieję, że słownik ułatwi Czytelniczkom i Czytelnikom przejście trudnego okresu zmiany przyzwyczajeń i że będzie pomocą w świadomym i swobodnym posługiwaniu się językiem ojczystym w nowej, bardziej przejrzystej ortograficznie rzeczywistości.

pobierz publikację