prof. zw. dr hab.

Ewa Kołodziejek

językoznawczyni

ewakolodziejek.pl

Kilka słów o sobie

Witam Państwa na swojej stronie.

Jestem profesorką nauk humanistycznych, pracuję w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego.

Prowadzę wykłady i konwersatoria z lingwistyki kulturowej, kultury języka polskiego, ortografii i interpunkcji, poprawnej polszczyzny w praktyce.

Jestem autorką trzech monografii naukowych:

  • Gwara środowiskowa marynarzy na tle subkultury marynarskiej (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 1994)
  • Człowiek i świat w języku subkultur (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2005, wyd. II zmienione 2015)
  • Nowe, nowsze, najnowsze. O zmianach we współczesnej polszczyźnie (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2019)

i współautorką monografii:

  • Młode słowa (obraz świata, kreacje, konteksty), (współaut: Bartek Chaciński, Marek Łaziński, Anna Wileczek), Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2023

Jestem wiceprzewodniczącą Rady Języka Polskiego, przewodniczącą Zespołu Retoryki i Komunikacji Publicznej RJP, członkinią Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komisji Socjolingwistyki przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, przewodniczącą szczecińskiego oddziału Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego.

Istotnym obszarem mojej aktywności zawodowej jest popularyzacja wiedzy i edukacja językowa Polaków. Jako pełnomocniczka Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego ds. prostego języka i współautorka standardu prostego języka https://usz.edu.pl/prosty-jezyk-na-us/ prowadzę szkolenia z upraszczania tekstów specjalistycznych i urzędowych.

Prowadzę też warsztaty z poprawnej polszczyzny dla różnych grup zawodowych.

Jestem autorką felietonów prasowych z cyklu Językowa corrida zamieszczanych od 1991 r. w magazynie "Kuriera Szczecińskiego". Za działalność edukacyjną zostałam wyróżniona tytułem Szczecinianka Roku 2015.

Wymiernym efektem działalności popularyzatorskiej są zbiory felietonów poświęconych poprawnej polszczyźnie:

  • Językowa corrida. Jak mówić i pisać poprawnie. Poradnik dla całej rodziny (Szczecin 1995)
  • Językowa corrida 2, czyli walki z bykami ciąg dalszy (Szczecin 1999)
  • Licz się ze słowami... Językowa corrida 3 (Szczecin 2003)
  • Walczymy z bykami. Poradnik językowy PWN (Warszawa 2010, wydanie II zmienione 2023)
  • Potyczki z polszczyzną. Poradnik językowy PWN (Warszawa 2019)

W Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego prowadzę internetową poradnię językową - poradnia.jezykowa@usz.edu.pl. Świadectwem wieloletniej działalności poradni jest współautorska publikacja (z Marią Kabatą i Rafałem Sidorowiczem):

  • E-porady językowe (Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2009)

1 stycznia 2025 r. objęłam kierownictwo poradni językowej PWN, którą prowadzę wraz z Rafałem Sidorowiczem https://sjp.pwn.pl/poradnia.

Od ponad 30 lat opiekuję się studenckim naukowym Kołem Młodych Językoznawców. Jego członkinie i członkowie rejestrują przeobrażenia współczesnej polszczyzny, zbierają nowe słownictwo, piszą referaty wygłaszane na ogólnopolskich konferencjach studenckich, uczestniczą w obozach naukowych w różnych regionach Polski.
Pod moją redakcją ukazało się sześć Zeszytów Studenckich Prac Naukowych Koła Młodych Językoznawców.
Osiągnięciem Koła jest pierwsze na szczecińskiej polonistyce językoznawcze czasopismo studenckie Wyjątek.

Z myślą o swoich studentach napisałam podręcznik:

  • Poprawna polszczyzna w praktyce. Poradnik dla tych, którzy chcą dobrze mówić i pisać po polsku (Szczecin 1998, wyd. II poprawione 2002).

Doświadczenie zdobyte w wieloletniej działalności edukacyjnej, poradniczej i dydaktycznej wykorzystuję w praktyce, sporządzając różnego typu opinie i ekspertyzy językowe.

Ostatnie publikacje

Poradnik językowy

Poradnik językowy

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzi w życie 11 zmian w polskiej ortografii, dotyczących m.in. pisowni łącznej i rozdzielnej oraz użycia wielkich liter. Zostały one opracowane przez Radę Języka Polskiego na podstawie obserwacji współczesnego uzusu językowego. Nowe reguły nie wprowadzają rewolucji, lecz porządkują i upraszczają dotychczasowe zasady, eliminując niejednoznaczności i trudne wyjątki. Prezentowany słownik koncentruje się na słownictwie ilustrującym wprowadzone zmiany i ma pomóc użytkownikom w świadomym, swobodnym posługiwaniu się językiem w nowej, bardziej przejrzystej rzeczywistości ortograficznej.

zobacz więcej

Monografia

Monografia

Praca czworga autorów jest próbą analizy ogromnej bazy danych zgromadzonej w latach 2016–2022 (zestawianie danych i analizy statystyczne wykonała Katarzyna Janus-Kwiatkowska), z myślą o wnioskach natury ogólnej. Książka bynajmniej nie pretenduje do całościowego opisu języka i kultury współczesnej młodzieży.

zobacz więcej
Językowa corrida

Językowa corrida

Jak mówić i pisać poprawnie. Poradnik dla całej rodziny

Ale żeście narozrabiali!

Lubię dyskutować z młodymi ludźmi o języku, bo dzięki ich opiniom uzmysławiam sobie, jak szybko zmienia się potoczna polszczyzna. Mówiąc – potoczna, mam na myśli nasz język codzienny, neutralny, którego możemy użyć w każdej sytuacji komunikacyjnej.

Ostatnio dyskutowałam ze studentami o wyrazach żeście, żeśmy, których status jest dość skomplikowany. Składają się bowiem z cząstek czasownika -ście, -śmy oraz z członu że. Cząstki czasownika są ruchome, mogą być łączone w zdaniu z każdym w zasadzie wyrazem: Gdzie byliście tak długo?, Gdzieście byli tak długo?, Byliśmy w kinie, W kinieśmy byli, My już ten film widzieliśmy, Myśmy już ten film widzieli. Niektórzy czytelnicy, zwłaszcza młodsi, reagują zdziwieniem na wyrazy w kinieśmy, gdzieście, myśmy. Nawet mój edytor tekstu uparcie je rozdziela, bo jest nowocześniejszy niż tradycyjne formy wyrazowe.

Ruchomość końcówek czasu przeszłego jest bowiem zanikającą cechą polszczyzny. Kojarzymy ją z dawnymi tekstami, na przykład ze słowami modlitwy: Zdrowaś Mario, łaskiś pełna, z monologiem Kordiana: Jam jest posąg człowieka na posągu świata albo z trenem Jana Kochanowskiego: Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, moja droga Orszulo, tym zniknieniem swoim. Czasem wykorzystują je poeci, na przykład Julian Tuwim w żartobliwym wierszu „Sprzeczka z żoną”: Nie przeczę – mówię, żem hulał, lecz jam się tylko ululał. Pewnie i dziś, gdy nerwy poniosą, niejeden Polak zakrzyknie: Czyś ty zgłupiał!?, mimo to połączenia wyrazów z cząstkami czasownikowymi są coraz rzadsze.

Używamy plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość. Kontynuując korzystanie z naszej strony, zgadzasz się z naszą polityką dotyczącą plików typu cookies.